Katolicka katedra Świętego Franciszka Ksawerego (kościół farny) w Grodnie jest jednym z najbardziej znanych, wybitnych i bogato zdobionych kościołów na Białorusi. Kościół ten został zbudowany w latach 1678-1703, a uroczyście konsekrowany w 1705 roku. Główną fasadę świątyni zdobią dwie majestatyczne wdzięczne wieże, które wzniesiono w latach 1750-1752. Nieoficjalnie świątynia ta nazywana jest także Farny kościół, co oznacza po prostu Kościół główny. To naprawdę jest główny kościół, to znaczy katedrą dla całego miasta Grodna i obwodu Grodzieńskiego.

Bazylika katedralna Świętego Franciszka Ksawerego w Grodnie

W czasie budowy kościół Świętego Franciszka Ksawerego był częścią kompleksu klasztoru jezuitów, niegdyś najbogatszego w Rzeczypospolitej Obojga Narodów i zajmujący cały blok w centralnej części miasta Grodna. W budynku samego klasztoru od XIX wieku do chwili obecnej znajduje się więzienie. W klasztorze jezuitów istniało kolegium. W jednym z budynków klasztoru, wzniesionym w 1709 roku działała apteka. Dziś w tym budynku działa jedyne muzeum farmacji na Białorusi.

Bazylika katedralna Świętego Franciszka Ksawerego w Grodnie

Kościół farny w Grodnie jest jednym z najpiękniejszych kościołów na Białorusi, jego wielkość jest imponująca, a wnętrze kościoła uderza bogactwem. Liczne cechy architektoniczne i artystyczne oraz zalety kościoła Świętego Franciszka Ksawerego w Grodnie czynią go porównywalnym z najbardziej znanymi światowymi arcydziełami stylu barokowego, a także decydują o ogromnej wartości tego architektonicznego, kulturalnego i historycznego zabytku dla Białorusi.

Bazylika katedralna Świętego Franciszka Ksawerego w Grodnie

Centralne wejście do kościoła farnego w Grodnie zdobią półkoliste schody, które zostały zbudowane w 1898 roku. Na attyce tych schodów znajduje się bardzo wyrazista i dobrze zapamiętana rzeźba Jezusa Chrystusa z krzyżem. W 1725 roku w wieży północnej kościoła zainstalowano mechaniczny zegar wieżowy, który wcześniej znajdował się w wieży ratusza, zniszczonego podczas wojny polsko-rosyjskiej w połowie XVII wieku. Ten zegar jest jednym z najstarszych działających zegarów wieżowych w Europie Wschodniej.

Bazylika katedralna Świętego Franciszka Ksawerego w Grodnie

Wnętrze kościoła zdobi 13 ołtarzy, w tym 12 bocznych. Najwybitniejszym elementem dekoracyjnym wnętrza świątyni jest unikalny centralny rzeźbiony ołtarz, który powstał w latach 1736-1738. Ołtarz główny kościoła farnego w Grodnie jest jednym z najwyższych ołtarzy barokowych w Europie, jego wysokość sięga 21 metrów. Trójwarstwową kompozycję ołtarza zdobi ponad czterdzieści rzeźb. W lewej kaplicy transeptu znajduje się ołtarz Świętego Michała Archanioła z rzeźbionymi wizerunkami wybitnych postaci Wielkiego Księstwa Litewskiego. Wszystkie te elementy dekoracyjne mają bardzo wysoką wartość artystyczną.

Bazylika katedralna Świętego Franciszka Ksawerego w Grodnie

W przeciwległej prawej kaplicy transeptu znajduje się cudowny obraz Matki Bożej Kongregackiej. Inną nazwą ikony jest Matki Bożej Studenckiej. Ten obraz powstał w Rzymie na początku XVII wieku. W 1664 roku ikona została przeniesiona do kongregacji studentów kolegium jezuickiego w Grodnie, którzy uroczyście umieścili ją w drewnianym jezuickim kościele Świętych Apostołów Piotra i Pawła. Świątynia ta zaginęła podczas wojny polsko-rosyjskiej w połowie XVII wieku, po czym na tym samym miejscu wzniesiono kościół Świętego Franciszka Ksawerego, który przetrwał do dziś. Ikona przetrwała podczas tej wojny, a później została umieszczona w nowym kościele, w którym do dziś jest przechowywana. Ikona Matki Bożej Kongregackiej w Grodnie wykonana jest z blachy miedzianej o wymiarach 22 na 17 centymetrów. Ikonograficznie obraz ten jest powtórzeniem słynnej ikony Matki Bożej Śnieżnej „Ocalenie Ludu Rzymskiego” z rzymskiej bazyliki Santa Maria Maggiore (Matki Bożej Większej), która z kolei jest jedną z najbardziej czczonych ikon w Rzymie.

Bazylika katedralna Świętego Franciszka Ksawerego w Grodnie

W 1990 roku Papież Jan Paweł II nadał status Bazyliki Mniejszej farnemu kościołowi w Grodnie. Na Białorusi tylko kilka kościołów nosi ten honorowy tytuł. Nawiasem mówiąc, na świecie istnieje tylko sześć Większych Bazylik, cztery z nich znajdują się w Rzymie, a jedna z nich to wspomniana już bazylika Matki Bożej Większej. W 1991 roku, kiedy powstała diecezja katolicka w Grodnie, kościół Świętego Franciszka Ksawerego stał się katedrą. Świątynia ta jest bardzo ważnym zabytkiem kultury i historii, centrum duchowym i pielgrzymkowym, jedną z najważniejszych atrakcji oraz jedną z najwspanialszych dekoracji oraz symboli miasta Grodno.

Bazylika katedralna Świętego Franciszka Ksawerego w Grodnie

Bazylika katedralna Świętego Franciszka Ksawerego w Grodnie

Bazylika katedralna Świętego Franciszka Ksawerego w Grodnie